Hier kunt u recensies lezen van Piet Vernimmen van interessante boeken over Den Haag die ook in Ons Den Haag verschenen of daarin werden vermeld.
De boeken zijn te koop in de reguliere boekhandels.
Op 4 oktober 2024 overhandigt Jaco van Witteloostuyn het eerste exemplaar van ‘Ja, dát Den Haag’ in de Kloosterkerk aan burgemeester J. van Zanen. Het boek beschrijft de geschiedenis van de familie Hartman en van haar bouwonderneming Maatschappij Het Klaverblad (1901 -1988).
Op uitnodiging van het bestuur van de Hof van Wouw onderzocht Marjolein Jorna de geschiedenis van dit ruim 375 oude liefdadigheidshofje aan de Lange Beestenmarkt. April 2024 ontving Burgemeester van Zanen het eerste exemplaar van ‘Hof van Wouw’ uit handen van de auteur.
Van auteur Yann Martineau verschijnt twee jaar geleden ‘Waarheid, eenvoud en kracht. Hendrik Jacob Dammerman JR 1873-1922’. Via het werk van architect Dammerman leert de auteur het werk van de Rotterdamse meubelfabriek Eckhart kennen.
Op 3 november 2023 kregen Jannie en Koos Havelaar een koninklijke onderscheiding uitgereikt door burgemeester Jan van Zanen voor hun inzet voor de Stichting Haags Industrieel Erfgoed (SHIE). SHIE gaf de afgelopen 30 jaar een groot aantal boeken uit. Tijdens het jubileumcongres in Concordia aan het Hoge Zand presenteerden zij hun nieuwste uitgave ‘BROOD. Daar zit wat in’.
In juli 2023 verscheen het wandelboekje Dwaaldoelen van Christianne Mattijssen. De wandelingen die zij maakte waren een direct gevolg van thuisblijven en -werken tijdens de coronaperiode.
Onlangs verscheen Hofboek 2, Gebruik van het Binnenhof uit de serie Document voor een Monument. Deel 1 verscheen in 2021 en besteedde aandacht aan het verleden van het oudste regeringszetel ter wereld, het Binnenhof. Hofboek 2 laat de gebruikers van het Binnenhof aan het woord.
Architectuur en stedenbouw uit de periode 1965 - 1995 krijgen eindelijk de belangstelling en waardering die ze verdienen. In 2019 liet de afdeling Monumentenzorg en Welstand van de gemeente Den Haag Post 65 - Architectuur in Den Haag verschijnen, een glossy uitgave van 50 pagina’s met de teksten van Judith van Hoogdalem en Botine Koopmans.
In 2010 verscheen Pardon, een woonhotel …? Een uitgave verzorgd door Han Vastert en Rolf de Jong over woonhotel Duinwijck. De auteurs beperkten zich niet tot het gebouw aan de Van Alkemandelaan 350, maar plaatsten woonhotels in een bredere context.
Al fietsend op de Binckhorstlaan moet je zoeken om het te vinden en met de auto rijd je er gegarandeerd aan voorbij: kasteel De Binckhorst. Het enige kasteel dat Den Haag rijk is. Auteur Miep Smitsloo-de Graaff geeft het gebouw weer de aandacht die het verdient en presenteerde op 6 juni het prachtig uitgegeven boek De ziel van De Binckhorst.
In november 2022 verscheen, in opdracht van het stadsbestuur, een studie naar het koloniale en slavernijverleden van Den Haag. Steden als Amsterdam, Utrecht, Groningen en Rotterdam gingen ons al voor.
Het is al een aantal jaren geleden verschenen, maar nog steeds in de handel: Een nieuw begin in Den Haag - 70 Jaar Maranathakerk, 1949-2019, door Jan Goossensen. Het boek verdient de aandacht, omdat het een belangrijk gebouw is uit de wederopbouwperiode na de oorlog.
Ze staan niet bij iedereen in het geheugen gegrift, Willem en Pieter de Zwart. Willem (1862-1931), een van de schilders van de Haagse School, geniet lang niet zoveel bekendheid als Israëls, Mesdag, Mauve of Roelofs. Nog onbekender is de veertien jaar jongere Pieter (1880-1967).
‘Waarheid, eenvoud en kracht’, zo luidt de titel van het boek over Hendrik Jacob Dammerman JR., de architect die veel betekende voor Den Haag en voor het Statenkwartier in het bijzonder.
De Ridderzaal is vanaf het eind van de 16e tot midden 19e eeuw onder andere onderkomen voor marktkooplui, winkeliers èn de trekking van de staatsloterij. Binnen, aan beide zijden, staan boeken in kasten, metershoog. Hier is het domein van de boekverkopers met hun kraampjes. Rond 1800 moeten ze het gebouw uit.
De bouw van de H. Antonius Abtkerk aan de Scheveningseweg kent een lange voorgeschiedenis. Auteur Bart Maltha laat zien hoe vanaf begin van de 19e eeuw de aanvankelijk kleine katholieke gemeenschap groeit en om de groter wordende groep gelovigen te kunnen plaatsen een grotere gebedsruimte wil.
7 juli 2022 - Alweer vijftig jaar geleden verhuisde de inmiddels 75-jarige Carel Damsté vanuit Den Haag naar elders, maar de liefde voor de stad is altijd gebleven. In 2017 verscheen ‘Groeten uit Den Haag, stad van mijn jeugd’ en in 2018 ‘Volgende halte: Keizerstraat - De klassieke lijn 8 en haar mededingers’. Het pas verschenen ‘Zeven dagen Den Haag en een dagdroom’ sluit de trilogie af.
9 juli 2022 - Met enige regelmaat verschijnen er prachtige fotoboeken over onze stad, zoals Den Haag onbewolkt van Peter Elenbaas uit 2017, Groeten uit Den Haag uit 2020 van Robert Mulder of ´t Haagsche land vanuit de wolken met luchtfoto’s van Bart Hofmeester uit 2021. In 2021 verscheen ook Den Haag 1945-1970. Mooie stad achter de duinen van Dick Brongers.
7 mei 2022 Het Binnenhof is wegens renovatie een aantal jaren niet meer te bezoeken, maar de Stichting Document voor een Monument verzacht de pijn aanzienlijk door een serie salonboeken uit te brengen die de geschiedenis, de gebruikers, de toekomst én de cultuurschatten van ‘ons hart van de democratie’ in beeld brengen.
7 mei 2022 In 1956 levert Jacobus Johannes Pieter Oud bij het stadsbestuur zijn ontwerp in van het Congresgebouw. Omdat de schoorstenen, nodig bij de verwarming van het Congresgebouw, volgens hem het complex zouden ontsieren, verpakt hij ze in een driehoekige toren van 16x16x16 meter en 18 verdiepingen hoog.
7 mei 2022 ‘Kiosk in de stad’ is geen specifiek Haags boek, maar beschrijft de geschiedenis en de functie van kiosken in steden, maar de auteurs, Jacques Beljaars en Thomas Rouw, bespreken het gehele boek door een groot aantal Haagse kiosken.
5 maart 2022 Ook wie denkt de Haagse woningen van de Oranjes al te kennen, komt in het boek ‘Haagse Huizen van Oranje’ ongetwijfeld nog voor verrassingen te staan.
Foto: Dick Valentijn
5 maart 2022 Toen in 1890 de Koninklijke Schouwburg brandgevaarlijk bleek, kwam de vraag op of renovatie of zelfs nieuwbouw een particuliere of een gemeentelijke zaak was. Ook rond het muziek- en het museumleven speelden vergelijkbare discussies.
5 maart 2022 Tijdens de coronaperiode was menigeen aan huis gekluisterd. Voor Peter Strengers, bewoner van de Surinamestraat, was de periode aanleiding de geschiedenis van de ‘mooiste straat van Den Haag’ te onderzoeken.
Een vooruitstrevend museumgebouw waar bezoekers uit ‘alle rangen en standen’ van kunst kunnen genieten en zich thuis zullen voelen, dát is de droom van architect H.P Berlage en toenmalig museumdirecteur H.E. van Gelder.
Het boek ‘De lange adem van recht en (v)rede’ verscheen al in 2019, maar is gelukkig nog steeds in de boekhandel verkrijgbaar. Den Haag profileert zichzelf als stad van ‘Vrede en Recht’ en sinds 2012 is het stadswapen uitgebreid met de wapenspreuk ‘Vrede en Recht’.
In het jaar 1638 namen dagelijks gemiddeld zo’n driehonderd personen de trekschuit vanuit Delft naar Den Haag: een jaarlijks totaal van 120.000 reizigers. Ook de trekvaartverbinding tussen Leiden en Den Haag was enorm populair.
Als je door de Torenstraat loopt, over het Kerkplein of rond de Grote of Sint-Jacobskerk, realiseer je je niet dat onder je voeten de resten liggen van duizenden Hagenaars.
Jarenlang verzorgde F.J.A.M. van der Helm in het tweewekelijks verschijnende gratis blad ‘De Oud-Hagenaar’ de rubriek ’Vroegâh’. Het waren korte verhalen met aandacht voor de geschiedenis van de stad en haar bewoners. De auteur heeft veertig van deze verhalen in ‘Vroegâh in Den Haag’ gebundeld.
Adembenemend. Zo begint in ‘Een lust voor het oog’ de beschrijving van het Molkenboer-mozaïek in de Heilige Antonius Abt aan de Scheveningseweg. Die term is zonder overdrijving ook van toepassing op dit boek. Het is een prachtig salontafelboek, een informatief naslagwerk en een schitterend fotoboek.
Den Haag is voor velen nog steeds de stad van Couperus, het Lange Voorhout, Paleis Noordeinde, het Binnenhof en talrijke musea, en wordt niet meteen geassocieerd met moderne architectuur. De auteurs van ‘100 jaar Modern Den Haag’ maken duidelijk dat de stad wel degelijk een historie kent van modernisme in de architectuur, bouwtechniek en stedenbouw.
“Alle personen die op grond van hun uiterlijk, hun zeden en gewoonten als zigeuners of zigeunerhalfbloeden kunnen worden aangemerkt, zoomede de personen die naar geaardheid der zigeuners rondtrekken.” Dat is de doelgroep van de geplande landelijke aanhouding, zo valt te lezen in het telegram dat alle politiegewesten op 14 mei 1944 ontvangen van Hans Rauter, de hoogste vertegenwoordiger van de SS in Nederland.
Platform STAD liet de afgelopen jaren drie prachtige uitgaven verschijnen. Prachtig, zowel qua vormgeving als qua inhoud. ‘Bouwen aan Den Haag’ en ‘Investeren in Den Haag’ verschenen in respectievelijk 2018 en 2019. Medio september 2020 kwam ‘Buiten zijn in Den Haag’ uit, over de Haagse openbare ruimte.
December 2020: De Passage is jarig en dat is reden voor een boek. In 1985 werd het honderdjarig bestaan gevierd met het boek ‘Passage’ van Coos Versteeg. In 2011 bestond dit overdekte winkelgebied 126 (!) jaar en verscheen ’De Haagse Passage’ in de VOM-reeks onder redactie van Rolf de Booij. En december 2020, ter gelegenheid van het 135-jarig bestaan ‘geeft vastgoedmaatschappij a.s.r. real estate ‘Verhalen van de Passage’ uit.
De Geschiedkundige Vereniging Die Haghe bestaat 130 jaar en ter gelegenheid daarvan verscheen in november 2020 het jubileumboek ‘Van de kaart geveegd’. Dat de aanleg van de Atlantikwall voor grote delen van Den Haag desastreus was is bekend. Dit boek laat zien wat er stond en verdwenen is.
Den Haag groeide eind 19e/begin 20e eeuw in rap tempo. Van Liefland heeft daaraan kwalitatief en kwantitatief een grote bijdrage geleverd in alle delen van de toenmalige stad. Veel is alweer afgebroken. De zojuist verschenen monografie belicht niet alleen het werk van Van Liefland, maar ook de wijze waarop besluiten over stadsuitleg en grote bouwprojecten tot stand kwamen.
Tot voor kort was industrieel erfgoed een volkomen onbekend begrip. Fabrieken werden gesloopt en muurreclames verwijderd. De herinnering aan de vooral eind 19e eeuw belangrijke rol van de industrie in Den Haag verdween als sneeuw voor de zon.
Als de woningbouw op de kop van de Laan van Meerdervoort binnenkort wordt voltooid, heeft de aanleg van de laan en de aanliggende wijken zo’n 170 jaar in beslag genomen. De 6 km tussen Zeestraat en Zeestraat (ook de Kijkduinsestraat heette vroeger zo) is een expositie van stedenbouwkundige en architectonische geschiedenis.
Henk en Koos Fels zegt u …..?
Inderdaad, de architectenbroers mogen dan in de vergetelheid zijn geraakt, zij hebben een gewaardeerde bijdrage aan het Haagse stadsbeeld geleverd. De bekende architectuurhistoricus Marcel Teunissen en Koos’ kleinzoon Rob wijden er een lijvige publicatie aan.
Het stadsbeeld van Den Haag veranderde rond de vorige eeuwwisseling drastisch. De bevolking groeide explosief tot ver buiten de traditionele grachtengordel. Maar ook deed de nieuwe tijd z’n intrede met voorzieningen als elektriciteit, openbaar vervoer, scholen en badhuizen. Adam Schadee, ambtenaar van Gemeentewerken, belichaamt deze modernisering van Den Haag.
Van buiten lijkt het een bunker, van binnen is de verstilde sfeer van de strakke en sobere Pastoor van Ars-kerk voor velen een aangename verrassing. Het kale grijze beton, het daglicht door de koepels en de papieren lichtbollen vormen de spartaanse maar serene ambiance die noodt tot bezinning.
Standbeelden zijn een vanzelfsprekend onderdeel van het stadsbeeld. Toch zal niet iedereen kunnen zeggen wie die veldheer op zijn paard tegenover paleis Noordeinde is. En waarom is diezelfde man op het Plein afgebeeld als een bedachtzaam staatsman met een hondje aan zijn voeten? Waarom hebben we een monument voor Hendrik Coenraad Dresselhuys en niet voor Thorbecke?
Den Haag is na Rotterdam de stad die het zwaarst is getroffen door de Tweede Wereldoorlog. Dat is, hoewel door de bezetter verboden, fotografisch goed gedocumenteerd. Een ‘toen & nu’-fotoboek toont stadsbeelden die door de oorlog zijn veranderd, maar laat ook zien dat veel ongewijzigd is gebleven.
De bouw van het Statenkwartier was rond 1915 voltooid. De wijk is dus al enigszins bejaard, maar vitaler dan ooit. Een informatieve wandelgids voert ons door een van de meest gewilde wijken-op-het-zand. Een prima boekje.
Architect Pieter Post startte de bouw van het ‘lusthuys’ in 1645 in opdracht van Amalia van Solms, de vrouw van stadhouder Frederik Hendrik. Na diens dood in 1647 liet Amalia de centrale Oranjezaal rijkelijk decoreren ter nagedachtenis en verheerlijking van haar roemrijke echtgenoot.
De behoefte aan goede, goedkope woningen voor mensen met een laag inkomen is altijd van grote invloed geweest op de stadsontwikkeling en daarmee op het stadsbeeld. Een derde deel van alle woningen in de stad valt onder de categorie sociale woningbouw.
Den Haag was vanaf het einde van de 19e eeuw een chique winkelstad. De beau monde van geheel Nederland wilde flaneren en inkopen doen in de binnenstad – vooral de Dagelijkse Groenmarkt, Hoogstraat, Venestraat en Spuistraat – waar luxe en verfijning zich concentreerden.
Het bijna 125 jaar oude station Hollands Spoor is het tweede station op die plek. Werd de trein aanvankelijk beschouwd als de omstreden concurrent van trekschuit en postkoets, het belang van snelle treinverbindingen werd al ras duidelijk.
De archeologische dienst van Den Haag maakte een boek over alle archeologische kennis die in de afgelopen 250 jaar over het Binnenhof is verzameld, en dat is nogal wat. Het Binnenhof mag zich als bakermat van onze stad en brandpunt van de staatsmacht in een grote belangstelling verheugen.
Scheveningen is altijd een onderdeel van Den Haag geweest, maar met eigen identiteit en tradities. Deel 2 van de monumentale geschiedschrijving belicht de periode vanaf 1875, waarin de visserij, de badplaats en de uitbreiding van Den Haag zich onstuimig ontwikkelden. De moeizame verhouding met grote broer Den Haag loopt als een rode draad door het verhaal.
Het was in 1965 een revolutionair flatgebouw en eigenlijk is het dat nog steeds: ruim 550 meter lang, 30 trappenhuizen, 360 flats, tezamen een giga windscherm voor de achterliggende wijk Waldeck. Het gebouw is ondanks zijn lengte en simpele gevel niet saai, vooral door de flauwe kromming.
Deze nieuwe geschiedschrijving komt relatief kort na de vorige. Niettemin zullen veel mensen de combinatie van een bondige tekst en talrijke afbeeldingen verwelkomen. Het is een aanrader, voor uzelf of als cadeau.
René's Keus die de leden kunnen winnen in januari/februari 2017 is het boek 'Den Haag Architectuurstad'. Het boek is een eerbetoon aan het Haagse erfgoed. Het boek heeft het formaat van een stoeptegel, 30 x 30 cm. Op straat lijkt dat niet veel, maar op de salontafel is het een indrukwekkende afmeting.
“Gij zult dat wel met mij eens zijn dat den Haag een zeer eigenaardige plaats is.”
Zes jaar verbleef Vincent van Gogh (1853-1890) in Den Haag. Nergens in zijn volwassen leven woonde en werkte hij langer, van 1869 tot 1873 als bediende bij kunsthandel Goupil aan de Plaats en van eind 1881 tot 1883 als schilder.
Kort na 1970 vond in Den Haag een revolutie in stedenbouw en architectuur plaats. Hans van Beek speelde daarin op tenminste twee manieren een hoofdrol. Samen met enkele studiegenoten verzette hij zich via de werkgroep Dooievaar tegen de cityvorming in de binnenstad en – vooral – tegen de enorme verkeersdoorbraken die daarvoor in de ogen van de gemeente nodig waren.
In nauwe samenwerking met het Haags Gemeentearchief stelde documentair fotograaf Robert Mulder het fotoboek ‘Groeten uit Den Haag’ samen. Hij zocht honderd oude foto's van de stad en maakte honderd recente foto's op exact dezelfde plek.
De Papaverhof is een UNESCO- en rijksmonument, waaraan nu een boek is gewijd. Het woningcomplex is al bijna 100 jaar oud, maar de moderne vormgeving en de perfecte staat van onderhoud zorgen ervoor dat deze hoogbejaarde er nog kwiek uitziet.
Den Haag is een meertalige stad: in onze residentie vallen meer dan 90 talen te beluisteren. Twintig jaar geleden (actueler onderzoek is er nog niet) stonden naast het Nederlands, het Engels, Turks, Hindi, Berbers en Arabisch boven aan de lijst. Helemaal onderaan stonden toen Welsh, Tsjetseens en Zulu.
Slechts weinigen zullen zijn naam kennen. Een aantal van zijn bouwwerken daarentegen is wel bekend, en gewaardeerd. Een monografie ontrukt de maker aan de vergetelheid.
Groots en meeslepend waren de plannen. Een Olympisch stadion in het Westbroekpark, een Bijlmer in de Schilderswijk, een ‘highway’ rond de binnenstad, en nog vele andere. Slaken we een zucht van verlichting over wat ons bespaard is gebleven, of moeten we met weemoed en spijt vaststellen dat ‘groot denken’ niet ten uitvoer is gebracht?
Eind vorig jaar liet de Stichting Haags Industrieel Erfgoed (SHIE) ‘Nieuw in Oud 2’ verschijnen. Koos Havelaar richt in deze uitgave de schijnwerper op twaalf industriële bedrijven in de Binckhorst die een herbestemming kregen.
Het Binnenhof is de bakermat van Den Haag, de vestigingsplaats van de volksvertegenwoordiging en de regering, en een vooraanstaand Rijksmonument. Niet verwonderlijk dus dat er vele boeken aan zijn gewijd.
Eindelijk een monografie over Co Brandes (1884-1955), die zowel kwantitatief als kwalitatief veel heeft bijgedragen aan het Haagse stadsbeeld. Hij was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van wat sinds 1923 de Nieuwe Haagse School werd genoemd.
De oorlogsdreiging vanuit nazi-Duitsland was al jaren voor de oorlog zo reëel, dat particulieren en later ook de gemeente zich vanaf 1934 bezighielden met de bescherming van de bevolking tegen luchtaanvallen.
Het stadsbeeld van Den Haag – een belangrijk onderwerp voor de Vrienden – is op luchtfoto’s herkenbaar maar ook anders. Alsof je mooie nieuwe kanten van je geliefde ontdekt. Den Haag onbewolkt is aangenaam intrigerend.
Bij een breed publiek is de waardering voor en de kennis over de architectuur in Den Haag uit de periode 1965-1995 (nog) niet erg groot. De afdeling Monumentenzorg en Welstand van de Gemeente Den Haag vraagt in de full-colour brochure ‘Post 65’ aandacht voor deze periode. De samenstellers selecteerden honderd objecten die zij representatief achtten voor de architectuur uit de periode 1965-1995.
Vrijwel elke Hagenaar kent Huis Sorghvliet (Catshuis) en Hofwijck, de 17e -eeuwse buitenplaatsen van respectievelijk Jacob Cats en Constantijn Huygens. Het pas verschenen boek ‘Een kleyn paleis’ zet Ockenburgh, de buitenplaats van Jacob Westerbaen, in de schijnwerpers.
Inmiddels zijn er dit jaar nogal wat boeken verschenen die de laatste oorlogsjaren en de bevrijding van Den Haag als onderwerp hebben. De feiten zijn bekend. Desondanks is het lezenswaardig als de gebeurtenissen uit die laatste oorlogsjaren en eerste jaren daarna beschreven worden door de ogen van een jongere.
Op ongeveer tien minuten wandelen van het vissersdorp Scheveningen opent Jacob Pronk in 1818 een eenvoudig houten badhuis. Hier kan het publiek zijn voordeel doen met de geneeskrachtige werking van het zeewater.
De gepassioneerde fotograaf Piet Gispen toont in zijn nieuwe fotoboek een bijna onwerkelijk mooi beeld van de Haagse binnenstad, maar het is allemaal echt. Gispen werkt o.a. als portrettist voor vele opdrachtgevers, maar liefhebbers van het Haagse stadsbeeld zullen zijn naam vooral associëren met fraaie stadsfotografie.
In het honderdjarig bestaan van het pand ‘De Regentes’ aan de Weimarstraat 57 is de overgang van zwembad naar theater een keerpunt. Dat keerpunt is midden in het boek ‘Van water naar Theater’ van Bert Alers ook fysiek vorm gegeven.
Ongetwijfeld zijn er duizenden Hagenaars die een opa over overgrootvader hebben die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Duitsland verplicht te werk is gesteld. Het boek ‘Verplicht in Duitsland’ van Theo Daalhoff geeft een mooi aangrijpend beeld wat ‘verplicht tewerkgesteld’ kon inhouden.
‘150 bloemen en bloeiwijzen in het Westduinpark en de Bosjes van Poot’ zo luidt de ondertitel van het boekje waarin Monica Hoogduin ons laat kennismaken met de flora uit dit Haagse park.
Op de hoek van het Slijkeinde, een van de oudste straten van Den Haag, en de huidige Vleerstraat in de wijk Kortenbos stond vroeger een kapel gewijd aan de H.