Boekbespreking Het Haagse stadsbeeld

Zo rond het jaar 2050 is naar verwachting de bevolking van onze stad gegroeid met 100.000 inwoners. En die bevolkingsgroei zal dan ongetwijfeld gepaard zijn gegaan met een intensiever gebruik van de stedelijke ruimte. Het uitgangspunt van deze ontwikkeling is dat de stad dit verwezenlijkt met respect voor het cultuurhistorisch erfgoed, het Haagse DNA. Hoe dat Haagse tot stand is gekomen, dáárover gaat ‘Het Haagse stadsbeeld’ van Marcel Teunissen.

Verdeeld over zeven hoofdstukken beschrijft Teunissen de cultuurhistorische ontwikkeling die de stad heeft doorgemaakt. Van 1200 tot 1620 van gehucht naar de stad, de periode van 1620 tot 1860 waarin de stad groeit binnen de singelgrachten, vervolgens de tijd van industrialisering en uitbreiding buiten de singelgrachten en het interbellum van 1918 tot 1940 met een spectaculaire bevolkingstoename van 300.000 naar 500.000 inwoners.

In het vijfde hoofdstuk beschrijft de auteur de naoorlogse periode tot 1965 met de aanleg van nieuwe wijken Den Haag Zuidwest en Mariahoeve waarin licht, lucht en ruimte de ontwerpprincipes binnen de bouw worden. Daarna volgen 20 jaar stadsvernieuwing die zich onder andere kenmerkt door inspraak van mondige bewoners. Tot slot de jaren 1985 tot 2010, een periode met betere architectuur en meer aandacht voor woonomgeving met handhaving van hergebruik van cultuurhistorische waardevolle gebouwen. Elk van de zeven hoofdstukken besteedt aandacht aan stedenbouw, architectuur, economie, duurzaamheid en bevolkingsopbouw. Zo bespreekt de auteur bijvoorbeeld in het hoofdstuk dat handelt over de periode 1860-1918 Den Haag als industrie- en ambtenarenstad, onderwijs en religie, de liberale bouwpraktijken, de groene stad en de band met Indië.

Los daarvan besteden de hoofdstukken aandacht aan uiteenlopende thema’s zoals bijvoorbeeld het bier in de Middeleeuwen, de kelders in de stad, de hofjes, de begraafplaatsen, het Vredespaleis, de stadhuiskwestie, de kraakbeweging, het Couperuisduin of de uitbreiding van het Tweede Kamergebouw.

Ook een mooie pagina is die over het Woningbouwfestival ter gelegenheid van de oplevering van de 200.000e woning eind jaren ’80 van de vorige eeuw. Dat project verschijnt aan de Dedemsvaartweg op een smalle anderhalve kilometer lange groenstrook. De vernieuwende woonhuisarchitectuur hier vestigt de aandacht op naoorlogse wijken en biedt oplossingen voor vernieuwingsopgaven. Hoogtepunt binnen dat project is het nog steeds opmerkelijke groene ‘doorkijk-gaten-gebouw van Kees Christiaanse en Art Zaaijer.

In de epiloog van maar liefst 30 pagina’s beschrijft Theunissen de ontwikkeling van de stad van 2010 tot heden waarbij hij ingaat op verduurzaming, verdichting en de gemeentelijke regie bij dit alles. De auteur haalt Confucius aan ‘Vertel mij het heden en ik zal de toekomst kennen’. Teunissen: ”Dat is ook het motief voor dit boek. Achterhalen waarom de stad eruitziet zoals hij eruitziet, om vanuit dat inzicht een nieuwe laag aan de geschiedenis toe te voegen”.

Het ‘Haagse stadsbeeld’ is een schitterende uitgave: een informatief salonboek, een naslagwerk, een luxe fotoboek met tientallen kaarten en voorzien van een pracht van een literatuurlijst. Een nieuw Haags standaardwerk.

Het Haagse stadsbeeld, Marcel Teunissen, in samenwerking met Stichting Publicaties Haags Erfgoed, Uitg. W.BOOKS, 2025, 416 pag, €49,95, ISBN 978 946 2587 106