Impressie Spinoza-wandeling zondag 18 oktober 2026

Stadshistoricus Kees van der Leer bezorgde ons vandaag een bijzondere rondleiding. Hij voerde ons, onophoudelijk met een piepklein hondje in de arm, door het mooie oude centrum van Voorburg langs plekken waar Spinoza tussen 1663 en 1670 heeft gewoond. Hij begon zijn verhaal in de Oude Kerk (1450), die op het hoogste punt van het centrum staat, evenals herberg Swaenestein. Het zandduin was een veilig pad (een ‘voor’) door de moerassen aan weerszijden. Uitbreiding van de kerk werd door de fam. Van Alkemade, wonende op kasteel Leeuwenstein, gefinancierd, wat nog te zien is aan de leeuw uit hun wapen op de torenspits. In de grafkelder van de kerk heeft Kees nog een aantal mummies gevonden, waarvan de meeste door een stomme fout inmiddels zijn vergaan. Die mummies zijn waarschijnlijk behandeld door dokter Van Deventer, over wie Kees ook nog een heel bijzonder verhaal wist te vertellen (zie zijn boek). We keken nog even naar herberg Swaenestein en leerden dat de zwaan het symbool van lichtzinnigheid én van de herberg is, vandaar. De laatste telg Van Alkemade liet uit liefde zijn hele erfenis inclusief kasteel na aan de echtgenote van de herbergier… Ze werd door hem vergeven.

Onze tocht ging verder naar de plek waar Spinoza heeft gewoond aan de Kerklaan, waar hij een kamertje huurde bij Daniël Tiedeman, vlakbij een, nu gedempt, haventje en een brug. Onze rondleider vertelde over de uitgebreide zoektocht om achter dit adres te komen. Spinoza moet illustere tijdgenoten als gebroeders Huygens goed gekend hebben en was enorm bezig op het gebied van wetenschap. Hier schreef hij ook zijn beroemde tractaat dat in feite over vrijheid van meningsuiting gaat. Dat veroorzaakte nogal wat problemen voor hem. Voor zijn levensonderhoud sleep hij lenzen voor brillen, telescopen en microscopen. Aardig weetje, nu we er toch waren: in een huis vlakbij heeft Vincent van Gogh gewoond, die alle werken die nu in Kröller-Muller van hem hangen hier maakte. We gingen langs een buitenhuis dat ooit gekocht werd door ene Hendrik Verhoeff. Die was betrokken geweest bij de moord op de gebroeders De Witt. Met de beloning die hij hiervoor kreeg van de Oranjes kon hij deze aankoop doen. Hij kreeg wel erge ruzie met de buurt omdat hij de toegang tot de haven afsloot en een bordeel in het huis exploiteerde. Ook zijn er in dit huis spirituele bijeenkomsten geweest. Het schijnt er nog te spoken, beweerde Kees, wat hij zelf heeft ervaren. Ten slotte liepen we richting station en zagen in de verte Hofwijk liggen, dat gebaseerd is op de harmonische verhoudingen van het lichaam.

Een leuke en heel geestig gebrachte rondleiding van rasverteller Kees van der Leer, die het boek ‘Spinoza in Voorburg’ schreef, waarin nog veel meer interessants is te lezen over dit onderwerp.

Werkgroep Activiteiten